Gud og vitskap og sånt som det

Skapinga? Gud, vitskap og sånt som det.

I går hadde me enno ein runde. Gud og vitskap, motsetning eller ei. Men kvifor er detteeit så betent tema for tida, når det i stor grad bare er kristne og ateistar som kastar ut argument mot kvarande, utan å høyre skikkeleg på kva dei får tilbake?

Dette er eit tema som er diskutert i det uendelege, og eg er ikkje så interessert i den tradisjonelle debatten her: Eg er litt meir interessert i å forstå kvifor.

Religion og vitskap

For det er ikkje til å komme utanom: Den siste tida har det blitt skapt eit sterkare og sterkare skilje mellom religion og vitskap. Korvidt dette er eit resultat av noko bevisst, ubevisst, av religiøse sjølv eller frå ikkje-religiøse skal eg ikkje gå inn på (eg tenkjer umiddelbart ein salig blanding), men det er noko ein ser tydeleg i fleire ledd. Framleis lærar ein til og med på universitetsnivå om den mørke mellomalderen, kor kristne forfølgde vitskapsmenn og hindra utviklinga, og jorda var framleis flat.

Bjørn Are Davidsen er ein av fleire som har stått opp mot desse misforståingane, bl.a. gjennom boka «Da jorden ble flat – mytene som ikke ville dø» og no sist «Eksisterer Gud?» saman med Atle Ottesen Søvik, som var i panelet i går.

(Eksisterer Gud? har eg skrevet om i nyaste Humanist (4/2013), som har lanseringsfest førstkommande måndag.)

Kristenskeptikarar og kristne med tru på vitskap

Både Bjørn Are og Atle gjer ein førebiletleg jobb med å vise kor uproblematisk det er å foreine vitskap med gudstru – bare for å bli møtt med ateistar, med varierande grad av teologisk forståing, som nektar for at det går an. Dette minnar om visse rundar ein au har hatt i skeptikarrørsla, kor det om ein kan vere religiøs og skeptikar tidvis bler diskutert heftig.

På mange måtar skjønner eg reaksjonen: Ateistar har etter kvart fått hevda seg ganske kraftig både innan vitskap og skeptisisme. Samtidig så er det ein ganske historielaus forståing av begge delar.

Når både vitskap og skeptisisme framstår så ateistiske så er det ikkje ein kommentar på korvidt det er uforeinleg med gudstru – heller bare det at det er ikkje dét det svarar på. Vitskap og skeptisisme er sekulære, ikkje ateistiske, og forskjellen er viktig: Kva enn du trur på eller ikkje trur på har ikkje så mykje å sei her. Det er verkty, som ein brukar til å få ein forståing av verda, ikkje meir, ikkje mindre.

Så om då kristne, muslimar, jødar eller kva det måtte vere ynskjer å bruke, ha tru på vitskap og skeptisisme, er det ikkje litt kontraproduktivt å hindre dei i det? Kva enn konklusjon ein trekker av vitskap og skeptisisme med omsyn til livssyn og religion er vel markant mindre viktig enn at fleire støttar opp om og brukar dei gode systema me har rundt vitskapen og skeptisisme?

Indremisjon

Eg trur det kan ha noko for seg å sjå på arbeidet som skjer med vitskap og gud, gjennom folk som Bjørn Are, Atle, og ganske mange fleir, som meir indremisjon enn vanleg «ytremisjon». Dette er ikkje i hovudsak eit arbeid for å vinne over ateistar til teismen, men meir for å vinne tilbake aksept for vitskap og skeptisisme i kristne rekker. Med siste tids nyateistar sine stadige angrep på religion og påstandar om kor uforeinleg vitskap er med gudstru, er det forståeleg at kristne tar til motmæle, og peikar på kor uproblematisk det er.

Ein skulle au tru, at når nyateismen si hjartesak er nettopp å halde fram kor bra vitskapen er, at dei skulle ta i mot desse kristne med opne armar. Dei gjer i stor grad mykje betre arbeid for å kritisere kreasjonisme og intelligent design enn nyateistane, og det er nok på mange måtar kreasjonistar og IDare Bjørn Are og Atle jobbar mot, heller enn ateismen.

 

Så kan me ateistar (og, kanskje i større grad, journalistar?) då snart leggja desse stadige debattane mellom ateistar og teistar til sides, og heller applaudere eit godt arbeid for vitskap og skeptisisme?